مرتضى مطهرى

81

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

نيست . متعلَّق اين جار و مجرور محذوف است . مفسرين در اينكه متعلَّق محذوف آن چيست نظرهاى گوناگون داده‌اند ، از جمله : « استعين » يارى مىطلبم ، « ابتدئ » ابتدا مىكنم و « اسِمُ » نشانه و علامت مىنهم ، كه احتمال اخير قويتر به نظر مىرسد . در نامگذاريها ، هدفها و انگيزه‌ها مختلف است . گاهى شخص مؤسسه‌اى را به نام فردى نام مىگذارد به منظور هدفى مادى كه مىتواند در سايهء اين نام به آن غرض نائل گردد . و يا چنان‌كه معمول است مولود جديد را به نام شخصى كه در گذشته مورد علاقه بوده مىنامند و مىخواهند با اين نام‌گذارى ، شخص مورد نظر حياتى جديد يافته و به بقاى اين نام زنده بماند . ولى اينكه به بشر دستور داده شده است كه كارهايش را به نام خدا بنامد ، روى چه انگيزه‌اى مىتواند باشد ؟ براى اين است كه كارهاى انسان جنبهء قدس و عبادت پيدا كند و به نام او بركت يابد . انسان كه احساس فطرى از خداوند دارد و او را به عنوان يك موجود قدّوس و منبع خيرات مىشناسد ، وقتى كارش را به نام او ناميد معنايش اين است كه در سايهء قدس و شرافت و كرامت او اين عمل نيز مقدس گردد . و چون آغاز كردن به نام كسى مفهومش اين است كه او را موجودى قدّوس و منزّه از جميع نقصها و سرچشمهء كمالات دانسته و مىخواهد عملش را با انتساب به او بركت بخشد ، لذا كارها را به نام هيچ كس حتى نام پيغمبر نمىتوان آغاز كرد و اين است معنى تسبيح نام اللَّه كه در اول سورهء اعلى به آن دستور داده شده است . تعبير « يُسَبِّحُ لِلَّهِ » و يا « سَبَّحَ لِلَّهِ » و يا « سُبْحانَ اللَّه » ( تسبيح براى خداوند و يا تسبيح خداوند ) مكرر در قرآن آمده است ولى تسبيح نام اللَّه در قرآن تنها در اول سورهء اعلى است كه مىفرمايد : سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْاعْلى تسبيح كن نام پروردگار بزرگت را . به نظر مىرسد كه بهترين نظريه در اينجا نظر صاحب الميزان است كه مىفرمايد معنى تسبيح نام خدا اين است كه آنجا كه مقام تقديس و تكريم است نام مخلوق در رديف نام اللَّه قرار نگيرد و يا در جايى كه نام اللَّه بايد برده شود ، نام موجود ديگرى به ميان نيايد ؛ يعنى نه با نام خدا نام ديگرى را و نه به جاى نام خدا نام ديگرى را به كار نبريم كه هر دو شرك است . اخيراً در ميان گروهى كه دم از مبارزه با شرك مىزنند عملى رايج شده كه خود